Self-Reflection ทักษะที่ควรฝึก และมีประโยชน์กับตัวเองมากกว่าที่คิด

Self-Reflection ทักษะที่ควรฝึก และมีประโยชน์กับตัวเองมากกว่าที่คิด

ทักษะเล็กๆน้อยๆที่เราสามารถฝึกได้เพียงวันละ 5 นาที แต่สามารถส่งผลอย่างมากกับชีวิตของเราได้ หลายคนเคยได้ยินคำว่า “Self-Reflection” กันมาสักพัก แล้วความหมายจริงๆของมันคืออะไร วันนี้ Bookpacker จะมาพูดเรื่องนี้ให้ฟังกันนะครับ

Self-Reflection หรือการสะท้อนตัวตน เป็นเหมือนการมองเข้าไปในกระจก พิจารณาและบอกได้ว่าเราเห็นอะไรบ้าง อธิบายได้อีกอย่างว่าเป็นการคิดวิเคราะห์และใคร่ครวญเกี่ยวกับตัวเอง ในยุคปัจจุบันที่ชีวิตเต็มไปด้วยข่าวสารข้อมูลที่บางครั้งมากเกินความจำเป็น สิ่งที่อยู่ใกล้ตัวที่มีค่ามากที่สุดคือตัวตนและความคิดของตัวเราเอง ซึ่งสิ่งนั้นควรจะเป็นอะไรที่เราต้องทำความรู้จักและเข้าใจให้ดีที่สุด

จะทำ Self-Reflection ได้อย่างไรบ้าง

  1. การเลือก (Noticing) ต้องมีการเลือกเรื่องราวหรือประสบการณ์ที่เราจดจำมาสะท้อนความคิด (Reflect) โดยหลักการเลือกคือควรเป็นเรื่องราวที่เป็นปัญหาในชีวิตมาพิจารณา ทั้งเรื่องที่มีผลกับความรู้สึกของเรา เรื่องที่ทำให้เป็นทุกข์ หรือเรื่องที่เรายังรู้สึกงุนงงและไม่เข้าใจ เป็นต้น
  2. กระบวนการ Reflect (Processing) คือเราต้องทำความเข้าใจตัวเราและเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นก่อน โดยจับประเด็นปัญหา และแยกประเด็นให้ถูก พยายามมองหาความเชื่อมโยงของเหตุและปัจจัยต่างๆ จนทำให้เราเข้าใจว่าด้วยเหตุแบบนี้จึงทำให้เกิดผลแบบนี้ได้อย่างถ่องแท้ ยกตัวอย่างเช่น บรรยายว่าเหตุการณ์เกิดขึ้นอย่างไรบ้าง (Describe) ส่งผลอย่างไรกับความรู้สึกของเรา (Feeling) และเราได้ข้อสรุปอะไรจากเหตุการณ์นี้ (Conclusion)
  3. การเผชิญสถานการณ์ในอนาคต (Future Action) หลังจากเรียนรู้และทำความเข้าใจในเหตุและผลของปัญหาที่เราเคยพบเจอแล้ว เราต้องนำแนวคิดที่เราได้จากการ reflect นั้นๆไปใช้ในเหตุการณ์ที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคตของเราได้ แล้วหลังจากนั้นก็นำประสบการณ์ชีวิตที่ได้รับกลับมาพิจารณาและทำการ Reflect ตัวตนของเราอย่างสม่ำเสมอ เพื่อเป็นการเรียนรู้ที่จะพิจารณาพฤติกรรม จิตใจและปัญญาของตนเองไปตลอด

เราสามารถฝึก Self-Reflection ให้ดีขึ้นได้ด้วยการมีคำถามที่เหมาะสมมากพอที่จะทำให้เราพิจารณาเหตุการณ์นั้นๆได้ โดยต้องมีทั้ง part ของการระบุประเด็นปัญญา และ part ที่สำคัญคือเหตุการณ์เหล่านั้นส่งผลทำให้เกิดความรู้สึกเช่นไรบ้าง ซึ่งในส่วนนี้จะไม่มีใครรู้ไปมากกว่าตัวเราเอง

การทำ Self-Reflection จะส่งผลให้เกิดประโยชน์อย่างมากมายและลึกซึ้งกว่าที่เราคิดไว้ ยกตัวอย่างเช่น

  • ทำให้รู้จักตัวเองอย่างลึกซึ้ง รู้จุดเด่น จุดด้อยของตัวเองและรู้ว่าตรงไหนที่ควรพัฒนาเพิ่มเติมหรือนำไปใช้ประโยชน์
  • เมื่อรู้จักตัวเองอย่างถ่องแท้แล้ว จะช่วยให้เรารู้ว่าเป้าหมายและสิ่งที่เราต้องการจริงๆคืออะไร ทำให้วางแผนการใช้ชีวิตได้ดีมากขึ้นด้วย
  • ช่วยให้เรียนรู้ได้ลึก (Deep Learning) เข้าใจความหมายของสิ่งที่เรียนรู้ได้ชัดเจน และเห็นว่าจะนำสิ่งที่เรียนไปใช้ประโยชน์อย่างไรได้บ้าง ซึ่ง deep learning ต้องอาศัยประสบการณ์ด้านพฤติกรรม สิ่งที่เกิดขึ้นในจิตใจ และความรู้ความเข้าใจของตนเอง มาตรึกตรองด้วย
  • ช่วยพัฒนาความสัมพันธ์ เข้าใจมนุษย์และความรู้สึกของผู้อื่นมากขึ้น เห็นอกเห็นใจกันมากขึ้น
  • มองเห็นคุณค่าของสิ่งเล็กน้อยในชีวิต
  • ช่วยให้เกิด Self-Awareness (การรู้จักตัวตน) และช่วยเพิ่ม Self-Esteem (การเห็นคุณค่าของตนเอง) ได้
  • เพิ่มทักษะการตัดสินใจให้ดีขึ้นได้

หากใครอยากลองเริ่มทำ Self-Reflection ง่ายๆ ทาง Bookpacker อยากนำเสนอสมุด Five-Minute Time Capsule ที่จะรวบรวมคำถามที่ช่วยให้คุณได้ทำ Self-Reflection ง่ายๆกว่า 365 คำถามในทุกๆปี ใช้เวลาเพียงวันละ 5 นาทีคุณก็จะได้เรียนรู้และรู้จักกับตัวตนของตัวเองมากขึ้น เล่มละ 490 บาทใช้ได้นาน 3 ปี

ใครอ่านบทความนี้จบแล้วได้ลองทำ Self-Reflection กันแล้วได้ผลลัพธ์ยังไง มาลองแชร์กันดูนะครับ 🙂

อ้างอิง

http://www.med.nu.ac.th/dpMed/fileKnowledge/80_2016-12-06.pdf

https://www.aconsciousrethink.com/10258/self-reflection/

https://www.tci-thaijo.org/index.php/JHR/article/download/131788/98941/

http://www.open.ac.uk/choose/unison/develop/my-skills/self-reflection

Leave a Reply

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *